Op wie gaat u stemmen?

Bij de Tweede Kamerverkiezingen op 15 maart speelt de ouderenstem een belangrijke rol. Wat gaat u stemmen en waarom? Plus Magazine vroeg het u in een onlineonderzoek en op de markt in Gouda en in Deventer. Ingeleid door politiek commentator Ferry Mingelen.

Ferry Mingelen (69) is politiek journalist. Hij bracht vanaf 1970 vrijwel zijn hele journalistieke carrière door op het Binnenhof. Van 1984 tot 2014 was hij presentator bij Den Haag Vandaag, NOVA en Nieuwsuur. Daarna werkte hij mee aan de talkshows Pauw & Witteman en Pauw.

Peilingen en palingen

Het waren de hoogtepunten in mijn lange NOS-carrière: de uitslagenavonden bij de Tweede Kamerverkiezingen. Mijn finest moment was altijd stipt om 21.00 uur: de eerste echte prognose van de verkiezingsuitslag. Het moment van de waarheid: klopten de laatste peilingen of zorgden de kiezers toch nog voor een verrassing? Alsof het nieuwjaar werd, telde een grote studioklok de laatste 20 seconden af en dan ging ik aan de slag. Met natte handen, want met één verkeerde veeg over het scherm zou de hele uitslag digitaal in de prullenmand verdwijnen.
In 2012 was die prognose erg spannend door een nek-aan-nekrace tussen VVD en PvdA. Pas om half drie ’s nachts had Rutte definitiefvanSamsomgewonnenmet 41 tegen 38 zetels. De peilers hadden de race wel voorzien, maar om veel minder zetels. Sterker nog: een maand eerder was er nog helemaal geen race, toen was SPleider Roemer in de peiling van Maurice de Hond de grote man met 37 zetels, tegen 31 voor Rutte en slechts 15 voor Samsom. Roemer ging later smadelijk onderuit in het zogenaamde premiers debat met Rutte en eindigde uiteindelijk met 15 zetels.
Hadden de peilers Roemer ten onrechte de grootste gemaakt, of was de stemming na het verloren debat omgeslagen? Peilingen lijken op voorspellingen, maar zijn dat niet. Dat misverstand leidt tot veel kritiek. Sinds Brexit en Trump zitten de peilers in de verdachtenbank. Ook voor de Tweede Kamerverkiezingen op 15 maart worden ze gewantrouwd. PVV-leider Wilders lag eind vorig jaar voortdurend op kop, Rutte volgde op afstand, de PvdA was ver weggezakt. Maar klopte dat wel?
Gezien de onzekerheid besloten enkele media minder peilingen te publiceren. Je zou de kiezer maar in de war brengen. Maar zo kunnen kiezers ook niet strategisch stemmen, hun keus aanpassen als ze niet willen dat iemand juist wint of verliest. “Peilingen zijn net palingen”, erkende Rutte, je hebt er dus weinig houvast aan. Maar hij volgt ze nauwlettend, net als alle andere politici. Zij houden er rekening mee in hun verkiezingscampagne. Waarom zou de gewone kiezer dat dan niet mogen; die houdt ook best van paling.

Wil van der Loo (79), Gouda: CDA

Stemde vorige keer: CDA “Ik wil de christelijke kant in de politiek benadrukken. En dan kies ik voor het CDA omdat ik dat van huis uit al meekreeg. Het geloof is heel belangrijk voor mij, ik zou niet zonder kunnen.”

Jannie Schenk-Boogaard (76), Gouda: waarschijnlijk CDA

Stemde vorige keer: CDA “Het is chaos in de politiek; er zijn te veel kleine partijen. De kiesdrempel mag flink worden opgehoogd. Mijn hart ligt bij het CDA, toch twijfel ik. De partij heeft weinig laten zien. Het is tijd voor nieuwe, jonge mensen, met frisse ideeën.”

Maarten Kolhorn Visser (68), Houten: D66

Stemde vorige keer: D66 “Hans van Mierlo was mijn grote held. Hij introduceerde een nieuwe manier van denken. Rebels. Afschaffen van het koningshuis, bijvoorbeeld. Dat rebelse is minder nu, dat mis ik wel. Pechtold is heel beschaafd, maar eigenlijk vind ik dat ook wel prettig.”

Janneke Verbaan (70), Gouda: D66

Stemde vorige keer: D66 “D66 had als leuze ‘het redelijk alternatief’. Daar zit wel iets goeds in. Ook stem ik in met hun visie op ethische kwesties en het bespreekbaar maken daarvan, zonder vast te zitten in vooroordelen.”

Wil Blom (54), Reewijk: twijfelt

Stemde vorige keer: VVD “Er moet verandering komen. Nu worden we in de maling genomen. Met de vluchtelingenstromen die binnenkomen en alle miljarden die wegvloeien naar landen als Griekenland of Roemenië. Uitgeprocedeerde asielzoekers die ons land niet verlaten. Dit kan zo niet doorgaan.”

Jenny Tramper (61), Gouda: Christen Unie

Stemde vorige keer: ChristenUnie “Vanwege het christelijke geluid in de politiek. Ik hecht veel waarde aan rentmeesterschap. Goed omgaan met de Schepping. Ik koop nu bijvoorbeeld stof voor de voering van een rokje van 16 jaar oud. Zo kan het weer jaren mee.”

Edith Zwart (64), Gouda: SP

Stemde vorige keer: SP “Emile Roemer staat pal voor de zorg. Vroeger was ik wijkverpleegkundige. Zes jaar geleden kreeg ik een ongeluk, daardoor ben ik nu gedeeltelijk verlamd. Mijn man Nico doet veel en drie ochtenden per week komt er een wijkverpleegster over de vloer. Mijn ex-collega’s.”

Nellie Vonk (73), Gouda: PVV

Stemde vorige keer: weet niet meer “Als je hier komt, moet je je houden aan de wetten en regels van dit land en niet vasthouden aan een dubbele nationaliteit. Te veel nieuwkomers doen vooral waar ze zelf zin in hebben. Wilders is de enige die de misstanden wil aanpakken.”

Gerard van Zelst (67), Saint-Cirq Lapopie (Fr): 50 PLUS

Stemde vorige keer: VVD “Ik heb alleen AOW en geen pensioen. Bovendien is mijn AOW onvolledig, ik moet rondkomen van 500 euro per maand. Ik woon in een caravan, heb geen auto. Mijn stem gaat naar een partij die voor de ouderen de financiën bewaakt.”

Gerda Bodewitz (54), Deventer: Partij voor de Dieren

Stemde vorige keer: Partij voor de Dieren “Ik ben vegetariër en let op wat ik koop. In talloze producten zit palmolie; voor de productie ervan worden oerbossen gekapt. Dat is afschuwelijk. De Partij voor de Dieren heeft een duidelijke mening. Ik hoop dat ze veel zetels krijgen.”

Nico Heckers (74), Deventer: twijfelt

Stemde vorige keer: 50PLUS “Er wordt te weinig voor de ouderen gedaan. De pensioenen kalven af en tegemoetkomingen zijn weg, zoals de korting voor theater of museum. Ik red het wel, maar ik vind het onrechtvaardig voor gepensioneerden die het moeilijker hebben.”

Piet van Oosterom (75), Schalkhaar: PvdA

Stemde vorige keer: PvdA “Ik ga voor het sociale. Ik heb meermalen samen met huurders op de barricaden gestaan. Hier in de Deventer Driebergenbuurt heb ik ervoor geknokt dat de huizen niet gesloopt zouden worden en dat de kostprijs van de gerenoveerde woningen niet omlaag zou gaan.”

Theo Jansen (80), Schalkhaar: PvdA

Stemde vorige keer: PvdA “Ik ben zo rood als een kreeft. Dat heb ik van huis uit meegekregen. Ik ben altijd leidinggevende geweest op een sociale werkvoorziening. Opkomen voor de minderbedeelden hoort erbij. Andere partijen roepen daar ook van alles over, maar daar tuin ik niet in.”

Nel Kruisdijk (73), Deventer: PvdA

Stemde vorige keer: PvdA “Een paar keer per jaar ga ik namens de PvdA de wijk in. Aanbellen en praten met bewoners. Hoe voelen ze zich in hun wijk? Het sociale van de partij ervaarde ik aan den lijve toen mijn man overleed. Ik ben toen heel goed opgevangen.”

Ineke Kuipers (51), Gouda: SGP

Stemde vorige keer: SGP “Ik kies voor een bijbelgetrouwe partij. De SGP komt op voor mensen die hulp nodig hebben en richt zich op het gezin. Betaald werk voor iedereen is geen hoofddoel; zorgen voor anderen is net zo belangrijk. Dat spreekt mij erg aan.”

Henk Hogendoorn (68), Gouda: twijfelt

Stemde vorige keer: D66 “Ik ga strategisch stemmen, op een partij die kan gaan regeren. De PvdA, of toch weer D66. Geen splinterpartij. Het land is niet te besturen met zoveel fracties in de Tweede Kamer. Ik kijk naar de debatten op televisie en volg dan mijn gevoel.”

Mia de Paus (83), Gouda: GroenLinks of PvdA

Stemde vorige keer: PvdA “De huren en vaste lasten zijn enorm hoog; hoe kunnen jonge mensen een start maken op de huizenmarkt? Ik kies voor een partij die hier oog voor heeft. Een stabiele partij, met kundige mensen. Ik twijfel tussen GroenLinks en de PvdA.”

Frank de Reede (70), Soest: GroenLinks

Stemde vorige keer: GroenLinks “We moeten iets doen aan de klimaatverandering. GroenLinks legt de nadruk op het milieu én heeft een langetermijnvisie. Dat vind ik belangrijk. Ik maak me zorgen over het populisme; zo ontstaat een twee deling in de maatschappij.”

Karel Christiaan (76), Zutphen: PVV

Stemde vorige keer: PvdA “Van huis uit ben ik socialist, maar ik stap over naar de PVV. Wilders raakt bij mij een snaar. Hij schudt iedereen wakker met zijn uitspraken over buitenlanders en hij is de enige politicus die durft te zeggen waar het op staat.”

Annelies van der Ham (43), Deventer: twijfelt

Stemde vorige keer: PvdA “Milieuvriendelijk produceren vind ik belangrijk. Ik koop alleen producten – koekjes bijvoorbeeld – die in hooguit één verpakking zitten. En de afwas- en wasmachine draai ik ’s nachts, want dan is er overcapaciteit bij de elektriciteitscentrale en de waterzuivering.”

Lia Sipahelut (69), Deventer: twijfelt

Stemde vorige keer: PvdA “In 2012 koos ik voor een PvdA-kandidate met een Molukse achter grond. Nu twijfel ik. De gezondheidszorg is hard achteruitgegaan. Ik was verpleegkundige en ben blij dat ik met pensioen ben; de werkdruk is enorm. Ik lees de partijprogramma’s en beslis daarna.”

Ria Heitling (66), Deventer: VVD of D66

Stemde vorige keer: D66 “De politiek moet strenger optreden tegen ouders die hun kinderen slecht opvoeden. Ik maak me zorgen over het onderwijs en de leefbaarheid. Halbe Zijlstra van de VVD zegt rake dingen over het behouden van normen en waarden.”

Piet van Mullem (79), Gouda: stemt niet

Stemde vorige keer: niet “Ik was fan van Fortuyn. Sinds hij doodgeschoten is, stem ik niet meer en is mijn vertrouwen in politici weg; ze houden zich niet aan hun woord. Ze denken het goed te maken met ‘sorry’ zeggen, maar dat is mij te makkelijk.”

Mien Mulder (81), Deventer: twijfelt

Stemde vorige keer: VVD “Mijn man heeft thuiszorg nodig en ik loop slecht. We zijn elke maand zo’n 300 euro kwijt aan eigen bijdragen. Ik stem op een partij die iets gaat doen aan die hoge zorgkosten. D66 is een mogelijkheid.”