Zorg die wel wordt gedeclareerd maar nooit is geleverd, meer uren op de rekening dan je daadwerkelijk zorg kreeg of een zorgverlener die je vraagt iets te ondertekenen wat niet klopt. Zorgfraude is niet altijd makkelijk te herkennen. Deze zes signalen kunnen reden zijn om beter op te letten.
Bij zorgfraude wordt er bewust gesjoemeld met zorg of zorggeld om er zelf beter van te worden. Een voorbeeld is een zorgaanbieder die een behandeling declareert die helemaal niet heeft plaatsgevonden. Maar niet iedere verkeerde declaratie is meteen fraude. Er kan ook ‘gewoon’ een administratieve fout zijn gemaakt. Het verschil zit vooral in de opzet: bij fraude worden de regels bewust overtreden.
Toch is het verstandig om alert te zijn, zeker wanneer je zelf veel zorg krijgt of als mantelzorger de administratie voor iemand anders bijhoudt. Dit zijn signalen die kunnen wijzen op fouten of fraude.
1. Er staat zorg op de rekening die je niet hebt gekregen
Je kijkt in het declaratieoverzicht van je zorgverzekeraar en ziet bijvoorbeeld een behandeling, huisbezoek of andere zorg die je niet herkent. Of er zijn uren wijkverpleging gedeclareerd terwijl er op die momenten niemand is langsgekomen.
Dat hoeft niet direct fraude te betekenen. Er kan iets verkeerd zijn geregistreerd. Maar zorg declareren die helemaal niet is geleverd, kan wel een vorm van zorgfraude zijn. De NZa noemt dit bij wijkverpleging ook wel spookzorg.
Tip: bekijk af en toe het declaratieoverzicht in de online omgeving van je zorgverzekeraar. De overheid adviseert patiënten en cliënten om hun zorgnota’s te controleren en mogelijke fouten te melden.
2. Er worden meer uren gedeclareerd dan je zorg hebt gekregen
Een thuiszorgmedewerker komt bijvoorbeeld een halfuur langs, terwijl er veel meer tijd wordt opgegeven. Of je ziet regelmatig zorgmomenten of behandelingen terug die langer lijken te duren dan ze in werkelijkheid duurden.
Ook hierbij geldt: een afwijking kan een fout zijn en declaratieregels zijn soms ingewikkeld. Maar als er structureel meer zorg wordt gedeclareerd dan daadwerkelijk is verleend, is dat reden om vragen te stellen. De NZa noemt het declareren van meer zorg dan is verleend als voorbeeld van iets wat mis kan gaan bij declaraties.
3. Je moet tekenen voor zorg die je niet hebt gekregen
Wees voorzichtig als een zorgverlener je vraagt een urenbriefje, declaratie of ander document goed te keuren terwijl de informatie daarop niet klopt. Bijvoorbeeld omdat er meer uren op staan dan de zorgverlener daadwerkelijk aanwezig was.
Dit is extra belangrijk bij een persoonsgebonden budget (pgb). Als budgethouder moet je namelijk zelf controleren of een zorgverlener zich aan de afspraken houdt, hoeveel uren diegene werkt en of de afgesproken zorg goed wordt geleverd. Ook moet je een goede administratie bijhouden.
Teken of keur daarom niets zomaar goed. Vraag eerst om uitleg als je niet begrijpt waarvoor je toestemming geeft.
4. De administratie klopt steeds niet
Een foutje kan gebeuren. Maar komen uren, afspraken en declaraties steeds opnieuw niet overeen, dan is het verstandig om verder te kijken.
Bewaar bijvoorbeeld afspraken over de zorg en noteer wanneer een zorgverlener langskomt en hoelang het bezoek duurt. Zo kun je later makkelijker controleren of de administratie overeenkomt met de zorg die daadwerkelijk is gegeven.
Zie je iets vreemds? Vraag de zorgaanbieder eerst om uitleg. De NZa adviseert patiënten bij een vermoedelijk onjuiste rekening om eerst in gesprek te gaan met de zorgverlener of zorgverzekeraar.
5. Een zorgverlener wil dat jij de administratie uit handen geeft
Bij een pgb kan het aantrekkelijk zijn als een zorgaanbieder aanbiedt om ‘alles voor je te regelen’. Toch moet je als budgethouder zelf overzicht houden over je pgb. Je moet onder meer afspraken kunnen maken, de administratie bijhouden en controleren of de afgesproken zorg daadwerkelijk wordt geleverd.
Wordt er druk op je uitgeoefend om documenten goed te keuren zonder dat je ze goed kunt controleren? Of krijg je nauwelijks inzicht in wat er met het budget gebeurt? Dan is dat reden om extra alert te zijn.
6. Je krijgt minder zorg dan is afgesproken
Fraude draait niet alleen om geld op een rekening. Het kan uiteindelijk betekenen dat iemand niet de zorg krijgt waarvoor wel wordt betaald.
Let daarom ook op de praktijk. Komt een zorgverlener structureel minder vaak dan afgesproken? Worden bepaalde werkzaamheden steeds niet uitgevoerd, terwijl ze wel onderdeel zijn van de afgesproken zorg? Of blijkt uit de administratie dat er meer zorg wordt geleverd dan je in werkelijkheid merkt? Vraag dan om uitleg.
Wat kun je doen als je zorgfraude vermoedt?
Een vreemde declaratie betekent dus niet gelijk dat er fraude wordt gepleegd. Vraag daarom eerst aan de zorgverlener of zorgverzekeraar hoe de declaratie tot stand is gekomen. Misschien blijkt er een eenvoudige verklaring of is er een fout gemaakt.
Denk je daarna nog steeds dat er iets niet klopt? Vermoedens van zorgfraude kun je melden bij de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa). Dat kan bijvoorbeeld als zorg in rekening wordt gebracht die niet is geleverd. Je kunt dit ook bij je zorgverzekeraar melden.
Bij de NZa is het bovendien mogelijk om een melding anoniem te doen. Houd er wel rekening mee dat de NZa je dan niet om aanvullende informatie kan vragen, waardoor zo’n melding soms minder bruikbaar is.
Gaat je klacht niet over geld of declaraties, maar over de kwaliteit van de zorg? Dan kun je daarvoor terecht bij het Landelijk Meldpunt Zorg van de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ).
